'Niets mis met lobbyen'
Tussen het oorspronkelijke voorstel en de uiteindelijke Europese richtlijn zijn vaak heel grote verschillen. In die tussentijd zijn de lobbyisten aan het werk geweest.
'Lobbyisten halen ons uit onze ivoren toren'
Van onze redactrice Evita Neefs
STRAATSBURG/BRUSSEL
De uitstoot van CO{-2} moet drastisch naar omlaag, besliste de Europese Unie. En dus stelde de Commissie een lijst maatregelen op om auto's zuiniger en schoner te maken. Ook de bandenproducenten moeten hun steentje bijdragen en ontsnapten niet aan nieuwe verplichtingen. Dat komt, wordt in de Europese wandelgangen gefluisterd, omdat de Commissaris voor Industrie, de Duitser Günter Verheugen, zeer dicht aanleunt bij de auto-industrie.
De bandenproducenten, besliste de EU-Commissie, moeten tegen 2012 via een sticker aangeven of het om een A-, B- of C-band gaat, waarbij A energiezuinig is, B al wat minder en C helemaal niet. Dat was de bedoeling. Maar uiteindelijk zullen de bandenproducenten de consument alleen moeten informeren. Op welke manier ze dat zullen doen, mogen ze zelf kiezen.
Die wijziging is het gevolg van intens lobbywerk. De Vlaamse christendemocraat Ivo Belet kreeg als rapporteur voor de bandenmaatregel het hele gewicht van de Europese lobbymachine over zich. Als rapporteur moet hij in het parlement een meerderheid zoeken voor de ontwerpen van de Commissie.
'De veranderingen aan het bandenvoorstel van de Commissie zijn inderdaad groot', zegt Belet. 'Maar het oorspronkelijke voorstel dateert van voor de economische crisis. De producenten smeekten ons om hen in volle crisis geen bijkomende verplichtingen op te leggen, maar hen voldoende flexibiliteit te gunnen in de manier waarop ze het doel van de Commissie bereiken. Dat kun je niet negeren.
'De lijst van Belets bezoekers is lang.Niet alleen liepen de standpunten van de verschillende betrokkenen fel uiteen, maar ook binnen elke belangengroep waren grote meningsverschillen. De distributeurs zagen zo'n informatiesticker bijvoorbeeld wel zitten; de producenten helemaal niet.
Kijk, zegden die laatsten tegen Belet, als we de sticker aanbrengen met goedkope lijm en hij valt er bij het transport af, kunnen we beboet worden. Als we betere lijm gebruiken zodat de sticker blijft hangen, kost het ons heel veel geld.'
Het is de opdracht van de rapporteur om uit al die meningen een compromis te bouwen', zegt Belet. Tegen 1 oktober moet zijn huiswerk af zijn.
Het uiteindelijke voorstel luidt dat de consument moet worden geïnformeerd, maar dat de producenten zelf mogen kiezen hoe ze dat doen, met een sticker of een label of op een andere manier.
'In het begin waren sommige producenten ook fel gekant tegen de verplichting om informatie te verschaffen', zegt Belet. 'De Europese fabrikanten van kwaliteitsbanden zagen er een welgekomen middel in om zich te onderscheiden van de goedkope Chinese import, die alleen het B- of C-sticker zouden krijgen.'
'De Europese producenten van banden uit de middelste prijscategorie protesteerden aanvankelijk ook tegen de informatieplicht, maar zagen al snel in dat het een verloren zaak was en gooiden het over een andere boeg en begonnen te ijveren voor flexibiliteit.'
Ze wilden meer tijd. De Commissie wilde evenwel niet afwijken van haar plan om de maatregel op te leggen vanaf 2012. Ten slotte werd ook hier een compromis bereikt: de banden die op dat moment in voorraad zijn, vallen niet onder de infoverplichting.
De consument moet volgens het uiteindelijke voorstel een antwoord krijgen op drie vragen: hoe veilig is de band (bijvoorbeeld: is hij wegvast bij regen), hoe energiezuinig (minder brandstofverbruik is minder CO{-2}-uitstoot) en hoe geluidsarm. 'Dat laatste criterium wilden de bandenfabrikanten er absoluut niet bij', zegt Belet. 'Maar de socialisten drongen er zeer sterk op aan, en zonder geluidsnorm zou er in het parlement nooit een meerderheid zijn voor het voorstel.'
En op die meerderheid komt het ten slotte aan, hoe hard de lobbyisten ook pogen te wegen op de beslissing. De rapporteur wordt immers gedurende het hele proces gecontroleerd door de 'schaduwrapporteurs' van de andere politieke fracties.
In het bandendossier heeft Belet geen laakbare praktijken ervaren, wel zeer offensief lobbyen. Dat was even anders toen hij twee jaar geleden rapporteur was voor een voorstel dat de sportclubs wilde verplichten om de opbrengst van de tv-rechten in een centrale pot te storten zodat ook minder rijke clubs eruit konden putten. 'De lobbyist van Real Madrid was toen bijzonder agressief. Hij vertelde aan collega's die het dossier niet kenden, maar wel zeer machtig waren, leugens over de inhoud van het rapport om mij onderuit te halen.'
Belet heeft naar eigen zeggen nog nooit geschenken aangeboden gekregen van lobbyisten. Het parlement beschikt over een budget voor dienstreizen. "Snoepreizen" zijn dus overbodig. Dat maakt ons minder kwetsbaar.'
Over het algemeen is er niets mis met lobbyen, vindt Belet. 'Ze hebben vaak goede argumenten. Ze halen ons uit onze ivoren toren.' Het is volgens hem niet zo dat ondernemingen altijd winnen en dat de ongeorganiseerde burger ondervertegenwoordigd is. 'Vergeet niet dat wij als parlementsleden het algemeen belang dienen. Wij krijgen ook opmerkingen van gewone burgers.'
'Voorwaarde is wel dat alles transparant verloopt', zegt Belet. Pieter Bouwen, die aan de KU Leuven over lobbyen doceert, is het daar volkomen mee eens. 'Als de rapporteur aan zijn rapport de lijst toevoegt van de mensen die hij heeft geconsulteerd en als de lobbyisten melden met welk geld ze werken, kan er geen manipulatie zijn.'
'Bedrijven hebben inderdaad meer mensen en middelen, maar men doet alle moeite om met alle partijen te spreken. In de gedragscode voor de ambtenaren staat trouwens dat ze evenwichtig moeten consulteren.' Overigens stelt Bouwen weinig corruptie vast. 'Er is wel degelijk een systeem van evenwichten en controles.'